Etiket: etik

Kamu Kurumlarında; ETİK ve ETİK DIŞI Davranışlar!

Geçtiğimiz günlerde; Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Konya Valiliği ve Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından, Kamu Kurumlarında Etik ve Etik Yönetimi konulu bir konferans tertip edilmiştir! Programa emeği geçenleri ve tüm katılımcıları, tebrik ve teşekkür ederim!

Kamu görevlileri; kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alır!

Etik; bir insana ve Kamu görevlilerine; ne yapması ya da ne yapmamasını öneren bir dizi değerler bütünü!

  • Ödev; kişinin işgal ettiği rolden beklenen davranışlar!
  • Erdem; iyi bir insanı tanımlayan özelliklerin tümü!
  • İlke; davranışları biçimlendiren temel doğrular!
  • Toplumun çıkarı ise toplum genelinin yararına olan her türlü eylem!

Bir bütün olarak incelendiğinde bu değerler bütünü, etik davranışın çerçevesini belirlemektedir.

Kamu yönetiminde en sık karşılaşılan etik dışı davranışlar; haksız mal edinme, irtikap, zimmete para geçirme, kaçakçılık, resmi ihaleye fesat karıştırma, görevin gerektirdiklerini yapmaktan kaçınma, yetkiyi kötüye kullanma, gücün istismar edilmesi, kayırmacılık ve ayrımcılık yapmak, ihmal, yaranma, dalkavukluk, hakaret, kötü alışkanlıklar, dedikodu ve aracılar yoluyla iş yürütme gibi eylem ve uygulamalar bulunmaktadır!


Peki, Kamu Kurumları ve Belediyelerde; haksız mal edinme, zimmete para geçirme, ihaleye fesat karıştırma, yetkiyi kötüye kullanma, kayırmacılık ve ayrımcılık yapmak, hakaret, kötü alışkanlıklar, dedikodu ve aracılar yoluyla iş yürütme gibi eylem ve uygulamalar, var mıdır, yok mudur?

Ya da bu vb. eylemler; sadece kitaplarda, kanun maddeleri ve yönetmeliklerde, öylesine mi kaleme alınmaktadır?!


Kamu Kurumları ve Belediyelerde, emeklerinin karşılığı maaş alanlar, diğer birimlerde yönetim kurulu üyeliği vb. görevleri ile, HUZUR HAKKI adı altındaki tüm aldıklarının; hem HARAM ve hem de ETİK DIŞI bir davranış olduğunu hatırlatmakta fayda vardır!

  • Peki, bir kurumda yönetici konumunda bulunan kişi, mezkur fiilleri icra eden personel hakkında neden, idari ve adli işlem yapmaz!
  • Ya da mezkur fiilleri icra eden kişiler, yöneticiye şikayet edildiğinde ya da bilgi verildiğinde, Sayıştay denetçileri veya Müfettiş gelir, sadece USULSUZ bir durum var, raporu yazar ve gider! KORKMAYIN – ENDİŞELENMEYİN, şeklinde neden cevap vermektedir?
  • Garip olan ise, mezkur ifadeleri, İlahiyat Fakültesinde bir öğretim üyesi ve yönetici konumunda bulunan kişiler tarafından ifade edilmiş olmasıdır!
  • Peki, sayıştay denetçileri ve müfettişler tarafından Kamu Kurumlarına yapılan denetimlerde, Usulsuzlük var ibaresi, etkili ve yetkili kurumlar nezdinde, neden dikkate alınmaz?!
  • Kamu kurumları ve belediyelerde, müdür veya belediye başkanı değişimi sonrası, kızağa alınan ve hiçbir görevi de olmayan kişiler, sadece bankamatik memuru konumunda olmalarını, hangi ETİK Değerler çerçevesinde değerlendirilmelidir?!
  • Ya da, anası belli babası belli, ON YILLIK bir Kamu veya Belediye çalışanı, tapu kayıtlarında, milyon TL değerinde ON ADET evinin olmasını, hangi ETİK Değerler çerçevesinde okumalıyız?!
  • Peki, Kamu kurumlarında yapılan denetimlerde ki; USULSUZLÜK var ibaresi ne demektir! Kamu kurumlarında Usulsuzlük var ibaresi, YOLSUZLUK ve RÜŞVET ile eş değer midir? Yoksa sıradan bir olay mıdır?
  • Kamu kurumlarında çalışan tüm personel nezdinde, yöneticilerin arkasında ki siyasi ve başkaca güçlerden kaynaklı, USULSUZLÜK bir SUÇ olarak görülmemektedir! Neden acaba?


Kamu yönetiminde etik dışı davranışlardan bahsedildiğinde; yolsuzluk ve yolsuzluğun yaygın türü, rüşvet, akıllara gelmektedir!


Yolsuzluk; gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerin en önemli sorunlarından birini teşkil etmektedir! Kamusal yetkinin kişisel çıkar için kullanılması!


Yolsuzluk; kamu bürokrasisinin örgütsel bir sorunu olarak değerlendirilmekte ve yapılmaması gereken işlemleri yapmak ve yapılması gereken işlemleri yapmamak şeklinde tanımlamaktadır!


Rüşvet, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, gelişmiş ülkelere oranla daha yaygındır! Bunun nedeni, kamu çalışanların ücretlerinin görece düşük olmasıdır!


Rüşvet, kamu adına karar verme ya da işlem yapma yetkisine sahip kişilerin, sağladıkları avantajlar karşılığında ya da işlemin çabuklaştırılması için para veya hediye almaları ya da istemeleri biçimindeki yolsuzluk türü olarak tanımlanmaktadır.


Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği; kamuda etik kültürünü yerleştirmek! Kamu görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış ilkelerini belirlemek!


Bu ilkelere uygun davranış göstermeleri açısından onlara yardımcı olmak ve görevlerin yerine getirilmesinde; adalet, dürüstlük, saydamlık ve tarafsızlık ilkelerine zarar veren ve toplumda güvensizlik yaratan durumları ortadan kaldırmak suretiyle kamu yönetimine halkın güvenini artırmak, toplumu kamu görevlilerinden beklemeye hakkı olduğu davranışlar konusunda bilgilendirmek, Kamu Görevlileri Etik Kurula, başvuru usul ve esaslarını düzenlemektir!


Yazar Alev Alatlı; Aslolan helalleşmek olmalıdır! Helalleşmek mahkemede dava kazanmaktan daha üstün olmalıdır! Çünkü her yasal hak, helal değildir ve olamaz! Keza iflas eden kardeşinizin haraç mezat satışa çıkarılan evini satın almanız, yasal hakkınız olabilir ama helal değildir! İmar ruhsatı olan bir müteahhit şehrin ufkuna tecavüz ederken yasal olarak suçsuzdur ama yaptığı iş helal değildir! Yeni ve çok daha ucuz bir enerji türünün pazara girmesini önlemek üzere üretim haklarını satın alan ve dümen altı eden bir petrol şirketi yasal olarak suçsuzdur! Ama yaptığı iş helal değildir! Keza raf ömrünü uzatmak için ekmeğin içine kanserojen madde koyan fırıncı yaptığı formülü ambalajın üzerine koyduğu için yasaldır, dolayısıyla suçsuzdur ama yaptığı iş helal değildir, ifade ve vurgularının, Kamu Kurumlarındaki tüm çalışanlar için ETİK ve ETİK DIŞI DEĞERLER, zaviyesinden örnek alınması ve olması dileklerimle!

Peki, Kamu Görevlilerinin ETİK DIŞI davranışlarını sadece USULSÜZLÜK deyip geçmeli mi?

Ya da Kamu Görevlilerinin ETİK DIŞI; sadece USULSÜZLÜK olarak ifade edilen, HIRSIZLIK – ZİMMET – İRTİKAP vb. davranışlarını sadece USULSÜZLÜK deyip geçebilir miyiz?

Kamu Görevlilerinin ETİK DIŞI; sadece USULSÜZLÜK olarak ifade edilen, HIRSIZLIK – ZİMMET – İRTİKAP vb. davranışlarının MAŞERİ VİCDANI yaralamakta olduğunu da not edelim!

Peki, Kamu Görevlilerinin ETİK DIŞI; sadece USULSÜZLÜK olarak ifade edilen, HIRSIZLIK – ZİMMET – İRTİKAP vb. davranışlarının bir SORUMLULUK ya da insani – vicdani olarak bir VEBALİ var mıdır? Ya da olmalı mı?

Peki, Kamu Görevlilerinin ETİK DIŞI; sadece USULSÜZLÜK olarak ifade edilen, HIRSIZLIK – ZİMMET – İRTİKAP vb. davranışlarının YASAL ve HUKUKİ bir karşılığı var mıdır? Ya da olmalı mı?

Hz. Ömer; Ehliyet, Liyakat ve Siyasi Etik!

Toplumsal barış ve huzurun temini  için kamu kurumlarına personel alımı; adalet, ehliyet, liyakat ilkesi ve özellikle de kamunun önünde toplum adına iş yapanların mezkur konularda daha dikkatli olması gerektiğine şahit oluyoruz! Neden acaba?

Ehliyet ve liyakat, iş yapmaya uygunluk ve yararlılık durumudur! İş başına getirilen yönetici işi ile ilgili bilgi ve kabiliyete sahip olması gerekir! Son dönemde devlet kademesinde ki tüm atamalarda torpil ve nepotizm almış başını gitmektedir!

Ebu Hureyre (ra), İş ehil olmayana verildiğinde kıyameti bekle, diyor! Her kim adaylar arasında, bilgisi ve hizmeti ile ehil bir kişi varken onu değil de, güç ve iktidar sahiplerine yakın, bilgi ve tecrübe olarak daha aşağı seviyede ve ehil olmayanı göreve getirecek olursa; Allah’a, Peygamberine ve Müminlere ihanet etmiş olur!

Hz. Ömer (ra),  bir vali, bir yönetici ya da bir bürokrat atayacağı zaman, ilk önce o kişinin göreve gelmeden önceki tüm malını saydırır ve kayıt altına aldırır! Görevden sonra da mallarını tekrar gözden geçirir, aşırı bir servet birikimi ya da şüpheli bir durum varsa, bürokratın mallarına el koydurup hazineye aktarırmış!

Hz. Öme (ra),  bir gün vali ya da bürokrat olmayan Ebu Bekre’nin bir kısım mallarına el koydurmuş ve hazineye aktarmıştır!  Ebu Bekre bu durumu öğrenince itiraz etmiş ve ben vali ya da bürokrat değilim! Benim mallarıma neden el koydun ey Ömer,  diyor!  Hz. Ömer (ra),  Evet sen bürokrat değilsin fakat senin kardeşin beytülmalden sorumlu bürokrat! O, sana borç para veriyor ve sen de bununla ticaret yapıp servet biriktiriyorsun! Eğer kardeşin bu görevde olmasaydı, sen bu serveti nasıl biriktirecektin! Senin mallarına da bu yüzden el koydum, demiştir!

Hz. Ömer (ra), kamuda akraba kayırmacılığı bir yöneticinin yapabileceği en büyük ihanet ve hainlik olarak görmüştür! Küfe Valiliği için istişare ederken yanındakilerden birisi, bu makama Hz. Ömer’in oğlu Abdullah’ı teklif eder!  Hz. Ömer (ra) adama dönüp, Allah senin canını alsın! Bilmiyor musun ki, kim daha layık biri olduğu halde bir işe akrabasını ve yakınını tayin ederse; Allah’a, Resulüne ve bütün Müslümanlara ihanet etmiş olur,  dedi!

Hz. Ömer (ra) atadığı yöneticilerin halka tepeden bakması ve onlara zulmetmesine asla müsamaha göstermez! Ben yöneticileri, halka zulmetsinler, malını gasp etsinler ve namusuna göz diksinler, diye yollamıyorum! Kimin başına böyle bir şey gelirse muhakkak bana müracaat etsin! Eğer bir yanlış görür de uyarmazsanız vallahi siz de hayır yoktur! Yok, siz uyarır ve ben sizi dinlemezsem vallahi o zaman ben de hayır yoktur!

Hz. Peygamber (sav), Ebu Zer (ra) ilgili, şu gök kubbenin altında ve yeryüzünün üstünde Ebu Zer’den daha doğru sözlü kimse yoktur, buyurmuştur! Ancak; Hz. Peygamber (sav)’den idarecilik görevi isteyen Ebû Zer el-Gıfari’ye, Sen güçsüzsün; bu iş / idarecilik emanettir! Emanet / idarecilik, üstesinden gelemeyen kimse için kıyamet gününde zillet ve perişanlık doğurur, buyurmuş ve yönetici olma isteğini kabul etmemiştir!

Yönetici ve idareciler için adalet, ehliyet, liyakat, kabiliyet, bilgi, dürüstlük ve özellikle güvenirlilik olmazsa olmaz şartlar olmalıdır! Peki, günümüzde böyle midir? Bir siyasinin akrabası, yakını ve torpili olması, kamu kurumunda hem iş bulmak ve hem de idareci olmak için yeterlidir! Bir kamu kurumunda memur olabilmek için sınavlara aylarca çalışan gençler ne olacak diyorsunuz? Bir siyasetçi torpili aramaya veya akrabası olmaya çalışmaları daha kestirme bir yol olacaktır!

Sonsuz Hikmet sahibi Yüce Allah, Nisa suresi 58. ayetinde; Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder! Allah size ne güzel öğütler veriyor! Şüphesiz Allah her şeyi işitmekte, her şeyi görmektedir, buyurmaktadır!

Emanet ve adalet! Emanet ehline verildiği ve adalete riayet edildiği müddetçe toplumda huzur ve barış sağlanmış, ihanet ve haksızlıklar ise huzursuzlukların, kavgaların, servet ve neslin helâk olmasının baş sebepleri arasında yer almıştır!

Adalet, eşitlik ve dengeyi sağlamak demektir! Tabii ki akabinde de toplumsal huzur ve barış! İnsanların haklarını yiyenler, kendilerini karşıdakilerden üstün, seçkin ve güçlü görerek yapar!  

Adaletin gerçekleşmesi, adil uygulayıcılar yanında,  kimin neye lâyık, kimin neyi hak ettiği konusunda doğru, hakkaniyete uygun, dengeli bilgi ve ölçülere sahip olmaya bağlıdır! İnsanı ve kâinatı yaratan Allah, mizanı koymuştur! Mizan, maddî ve manevi alanlarda denge, hakkaniyet ve adalet ölçüsü, demektir! 

Peki, günümüzde, denge, hakkaniyet ve adalet nerede kalmıştır? Denge, hakkaniyet ve adaletin olmadığı toplumlarda elbette ki sosyal barış ve huzur ortamı olmaz, sosyal karmaşa ve kaos hakim olacaktır! Peki, böyle bir duruma sebebiyet veren ve Müslüman olduğunu da iddia edenler, Allah ve Resulüne ihanet etmiş oluyor mudur?

Siyaset, Etik ve Siyasal Etik!

Son günlerde yaşadığımız tüm olaylar, açıklamalar ve gelişmeler,  toplumdaki kurumlarda etik kuralların düzenlenmesi gerektiğini yeniden hatırlatmaktadır! Etik kurallar olmadığı durumlarda, toplum ile muhatap olan tüm kurumlara karmaşa ve kaos hakim olacaktır!  Doğa boşluğu kabul etmeyeceğine göre! Kaos hakim olduğu zamanlarda, insanlık adına yeni bir medeniyet kuramazsınız!

Etik kuralları olmayan bir sosyal kurum düşünülemez!  Etik kuralların en fazla dikkat edildiği yer siyaset kurumudur! Siyaset kurumu, toplumun vitrini konumundadır! Siyaset, vatandaş ile yapılır! Siyaset, vatandaşa rağmen yapılamayacaktır!  Siyaset, makam, mevki, kadın,  para ve güç demektir!  Dikkat edilmediği durumlarda, makam, mevki, para ve güç her türlü pisliği üzerine çekecektir!

Ahlak, etik, toplumsal normlar, siyaset, siyasi ahlak ve siyasal etik nedir, kalem ve kelam izin verdiği kadar izah etmeye çalışalım!

Ahlak;  Belli insan toplulukları tarafından belli bir dönem içerisinde benimsenmiş ve insanlara yol gösteren temel kurallar kümesi olarak tanımlanabilir!

Etik; İnsanların tutum ve davranışların iyi – doğru veya kötü – yanlış yönden değerlendirilmesi şeklinde tanımlanabilir!

Toplumsal normlar; Kişi ve grupların tavır ve davranışlarının nasıl olması gerektiğini belirleyen ve yaptırımlarla destekleyen ortak toplumsal kurallar bütünüdür!

İnsanın asıl görevi,  yaşamda karşılaşılan ve yadırganan, istenmeyen, sıkıntısı çekilen sorunların değişim ve çözümüne yardımcı olmaktır! Toplum dinamikleri ve milletin birliği adına, olan bitenlere seyirci kalmamak ve çözüm yollarını gösterip aydınlatmaktan geçmektedir!

Etik olmadan ahlâkîlikle ilgili değerlendirme yapmak temelsiz bir bina inşa etmek ya da köksüz bir ağaç dikmek anlamına gelecektir! Ahlâk olmadan yapılan etik tartışmalar meyvesiz bir ağaç veya yaşamak için elverişli olmayan bir binadan farkı kalmayacaktır!

Etik, insan ve topluma ilişkin bir kavram olduğundan, tüm sosyal kurumlarla yakın ilişki veya iletişim kurmak durumundadır. Gelişmiş toplumdaki en belirgin özelliklerinden biri etik uygulamalar ve bu alanda sergiledikleri çabalar, gelişmişlik ölçütü olarak kabul edilmektedir.

Etik ve ahlâk, hem bilgi birikimi gerektirmekte, hem de bilginin yaşama geçirilmesini istemektedir. Etik ve ahlâka ilişkin sorunları salt bir bilgi sorunu olarak görmek eksik bir değerlendirme olacaktır.

Siyaset kurumu, sivil toplum çalışmalarının en aktif ve etkin olanıdır! Devlet sistematiğinde, çoğu girişim ve çalışmalar sivil toplum mahareti ile yürütülmektedir! Devletin müdahil olamadığı durumlarda sivil toplum örgütleri devreye girmektedir! Siyaset kurumu, sivil toplumun ayrılmaz bir parçasıdır!

Siyasal ahlak, bir toplumdaki siyasal yapılar, kurumlar, roller, düşünceler ve eylemlerin ahenk ve düzen içerisinde bulunmasını sağlayan normlar bütününden meydana gelmektedir! 

Siyasal ahlak, toplum yönetiminde var olması ve uyulması gerekli kuralları ve kurumları ifade eder. Politikacılar dâhil olmak üzere toplumda ki tüm bireylerin, siyasi ahlakı oluşturan normlara göre davranmaları gerekmektedir.

Politikacı, meslek olarak siyaseti seçmesinden dolayı siyasal etiğe dayalı nitelik ve özellikleri üzerinde taşımalıdır!

Politikacı, politikayla uğraşması nedeniyle, hem ruhsal doyum sağlamalı ve hem de meslekten sağladığı kazançla geçimini yerine getirmelidir!

Weber; Politikacı, politikayı sadece iktisadi gayelerle üstlenmemelidir! Politikacı, ya politika için yaşamalı ya da politikanın sırtından yaşamalıdır, diyor! 

MHP Lideri Sayın Devlet Bahçeli; Kirli bir denizin çevresinde sağlıklı bir hayat kurulamayacaktır! Günümüz dünyasında çevre sorunları ile insan sorunlarını birbirinden ayırmak neredeyse hayaldir! Çevre demek aynı zamanda vatan demektir!  Çevreye hürmet çağın şifrelerini çözmenin, huzurlu ve mutlu bir hayatın ilk şartıdır! Çevre etiği ne kadar önemliyse, siyasi etik kuralları da bir o kadar önemlidir ve ihlali düşünülemeyecektir! Siyasi etik yasasının daha fazla gecikmeden sür’atle ve mutabakatla çıkarılmalıdır! Siyaset kör bir cendereye sıkıştırmadan centilmenlik içinde yapılmalıdır! Dimyata pirince giden evdeki bulguru da hesaba katmalıdır! İşte bu siyasetin görevidir!  Söylenenin aksine su testisi su yolunda kırılmadan adresine ulaşabilmelidir! Siyaset bunun için vardır! Siyaset bunu öngörmekle mükelleftir! Siyaset bu akıl tutulmasının sebep olduğu düğümü çözmekle yükümlüdür, ifade ve vurgularının, yenidünya sistematiği çerçevesinde, 2023 – 2053 ve 2071 hedeflerindeki Büyük ve Güçlü Türk Devlet adına, devlet yönetimindeki tüm kurumların etik kurallar ile mücehhez,  devletin tüm memuru ve siyasetçilerin etik kurallar ile donanımlı olması, acil ve ivedi olarak siyasal etik yasasının çıkması gerektiği zaviyesinden, çok manidar ve dikkate değer olduğunu düşünüyorum!